ارزشیابی پیشرفت تحصیلی و انواع آن
ساعت ٥:٥٠ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٤ امرداد ،۱۳٩٠  کلمات کلیدی: آزمون پیشرفت تحصیلی

مهم ترین وسیله اندازه گیری پیشرفت تحصیلی آزمون است و آزمون های کتبی یا مداد و کاغذی از نوع مرسوم برای ارزشیابی پیشرفت تحصیلی می باشد.


مهم ترین وسیله اندازه گیری پیشرفت تحصیلی آزمون است و آزمون های کتبی یا مداد و کاغذی از نوع مرسوم برای ارزشیابی پیشرفت تحصیلی می باشد. این آزمون ها را می توان به دو دسته بازپاسخ و بسته پاسخ یا عینی تقسیم کرد که سوالات بازپاسخ به دو دسته سوالات تشریحی (انشایی) گسترده پاسخ و محدود پاسخ تقسیم شده و سوالات بسته پاسخ یا عینی به سوالات با شکل صحیح-غلط، جورکردنی و چندگزینه ای تقسیم می شوند.       

انواع آزمون های تشریحی :

در آزمون تشریحی گسترده پاسخ هیچ گونه محدودیتی برای آزمون شونده منظور نمی شود و او کاملاً آزاد است تا هرطور که مایل باشد پاسخ خود را بپروراند و سازمان دهد. آزمون شونده در پاسخ دادن به سوالاهای این نوع آزمون هم از لحاظ زمان پاسخدهی و هم از جهت مقدار پاسخ آزادی کامل دارد اما درآزمون های تشریحی محدود پاسخ، آزمون شونده در دادن پاسخ به سوالها آزادی کامل ندارد، بلکه صورت سوال او را ملزم می سازد تا پاسخ خود را در چهارچوب شرایطی خاص محدود کند. این سوالها برای پاسخ آزمون شونده هم از نظر زمان پاسخدهی و هم از نظر مقدار پاسخ محدودیت هایی قایل می شوند.

آزمون‌های عینی

آزمون‌های عینی آزمون‌هایی هستند که در آنها هم سؤال‌ها و هم جواب سؤال‌ها در اختیار آزمون‌شوندگان قرار داده می‌شوند و آزمون‌شوندگان دربارة جواب‌های داده شده تصمیم‌هایی می‌گیرند یا اعمالی انجام می‌دهند. این آزمون‌ها از سه دسته اصلی صحیح- غلط، جورکردنی و چند گزینه‌ای تشکیل می‌شوند.

تصحیح جواب سؤالات عینی کاملاً دقیق انجام می‌گیرد و در آن نظر شخصی مصحح هیچ‌گونه دخالتی ندارد. از طرفی این آزمون‌ها معمولاً توانایی بازشناسی و یادآوری را می‌سنجند.

آزمون چند گزینه‌ای :

این نوع آزمون شامل تعدادی سؤال است که هر یک از آنها از یک قسمت اصلی و تعدادی گزینه (پاسخ) تشکیل می‌شود و آزمون‌شونده از میان گزینه‌های پیشنهادی گزینه صحیح را انتخاب می‌کند.

قسمت‌های مختلف سؤال چند گزینه‌ای :

هر سؤال چند گزینه‌ای شامل قسمت‌های اصلی زیر است:

1- قسمت اصلی یا تنه سؤال: این بخش سؤال متن اصلی سؤال را تشکیل می‌دهد و دربرگیرندة مسئله یا موضوعی است که سؤال باید آن را اندازه‌گیری کند.

2- گزینة درست یا پاسخ سؤال: یکی از گزینه‌های پیشنهادی پاسخ درست سؤال است که آزمون‌شونده باید آن را برگزیند. به این گزینه، کلید گفته می‌شود.

3- گزینه‌های انحرافی: به غیر از گزینه درست سؤال، تعدادی گزینة دیگر نیز برای هر سؤال تهیه می‌شود که به آن گزینه‌های انحرافی می‌گویند. نقش گزینه‌های انحرافی منحرف کردن آزمون‌شوندگانی است که پاسخ درست سؤال را نمی‌دانند.

تعداد گزینه‌های سؤال‌های چند گزینه‌ای از 2 تا 5 متغیر است که آزمون‌های چهار گزینه‌ای شهرت بیشتری دارند.

محاسن آزمون‌های چند گزینه‌ای:

1- آزمون‌های چند گزینه‌ای علاوه بر سنجش محفوظات دانشجویان، توانایی درک، استدلال و قضاوت را نیز می‌توانند اندازه‌گیری کنند.

2- آزمون‌های چند گزینه‌ای به نسبت آزمون‌های صحیح- غلط کمتر امکان حدس زدن کورکورانه را به آزمون‌شونده می‌دهند.

3- پاسخ‌ها به راحتی و با عینیت کامل قابل تصحیح هستند.

4- اغلب دانشجویان این نوع آزمون‌ها را به سایر آزمون‌های عینی ترجیح می‌دهند.

معایب آزمون‌های چند گزینه‌ای:

1- ساختن این آزمون‌ها بسیار دشوار است.

2- معلمان اغلب سؤال‌های چند گزینه‌ای را در حد سنجش اطلاعات جزئی و کم اهمیت می‌نویسند.

3- زمانی که به پاسخ‌های غلط نمرة منفی داده می‌شود ممکن است دانشجویانی که خطر می‌کنند از سایر دانشجویان نمره بهتری بگیرند و یا دانشجویانی هستند که در پاسخ دادن به این گونه سؤال‌ها خبره و با تجربه هستند از دانشجویان تازه‌کار نمره بهتری به دست می‌آورند.