ضریب دشواری و ضریب تمیز
ساعت ٩:٥٧ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٩ بهمن ،۱۳٩۱  کلمات کلیدی: آزمون پیشرفت تحصیلی

یکی از فعالیت‌هایی که پس از اجرای آزمون برای تحلیل سؤالات آن می‌توان انجام داد محاسبه ضریب دشواری هر سؤال می‌باشد. در


ضریب دشواری:

یکی از فعالیت‌هایی که پس از اجرای آزمون برای تحلیل سؤالات آن می‌توان انجام داد محاسبه ضریب دشواری هر سؤال می‌باشد. در تعریف ضریب دشواری باید گفت: تعیین درصد کل آزمون شوندگانی که به یک سؤال جواب درست می‌دهند ضریب دشواری آن سؤال است . به عبارتی از محاسبه ضریب دشواری هر سؤال می‌توان نتیجه گرفت که چه تعدادی از داوطلبان توانسته‌اند به آن پاسخ صحیح بدهند اگر همه داوطلبان به سؤال پاسخ صحیح بدهند آن سؤال آسان بوده و اگر هیچ یک از داوطلبان پاسخ ندهند آن سؤال دشوار است.

برای بــررسی و محــاسبه ضریب دشــواری سؤالات چند گزینه‌ای از فرمول زیر استفاده می‌شود:

           انتخاب‌های درست گروه پایین  +  ا نتخاب‌های درست گروه بالا

P  =                                                                                                   x100  

                         تعداد افراد گروه بالا  + تعداد افراد گروه پایین

روش کار نیز بدین صورت می‌باشد که ابتدا اسامی داوطلبان براساس رتبه‌ای که در هر درس کسب کرده‌اند مرتب گردید. سپس 27% نفراتی که بالاترین نمره را کسب کرده و 27% نفراتی که پایین‌ترین نمره را داشتند استخـراج شده و پاسخنامـه آنها مورد بررسی قرار گرفت.

 لازم به توضیح است که در آزمون‌هایی که تعداد شرکت‌کنندگان آن بیش از 40 نفر می‌باشد، بهترین رقم برای گروه بالا و پایین 27 % کل برگه هاست.

به‌طور مثال در آزمون سال 1388 دانشکده صداوسیما 50 نفر در رشته رادیو شرکت داشتند. که 27% کل داوطلبان، 13 نفر در هر سطح می‌شود. بنابراین پاسخنامه 26 نفر بررسی شد تا به اعداد مورد نظر در فرمول فوق دست پیدا شود. ضریب دشواری عددی بین صفر تا 100 است. تفسیر عدد صفر این است که هیچ‌کس به آن سؤال پاسخ درست نداده و عدد 100 نشانگر پاسخ کلیه داوطلبان به سؤال است. سطح مطلوب سؤالات چهار گزینه‌ای ضریب دشواری بین 30 و 70 می باشد. ضریب دشواری صفر تا 29 سؤالاتی سخت و نامناسب و ضریب دشواری بین 71 تا 100 آسان و نامناسب قلمداد می شوند.

 

 

ضریب تمیز:

 

از فعالیت‌های دیگری که برای تحلیل سؤالات چند گزینه‌ای انجام می‌شود، محاسبه ضریب تمیز می‌باشد. ضریب تمیز به توانایی آزمون در تعیین تفاوت بین گروه‌های قوی و ضعیف گفته می‌شود. به عبارتی ضریب تمیز به بررسی قدرت سؤال از حیث تشخیص و تفکیک داوطلب قوی از ضعیف می‌پردازد.

برای محاسبه ضریب تمیز سؤالات فرمول زیر به کار گرفته شده است:

 

       انتخاب‌های درست گروه پایین - انتخاب‌های درست گروه بالا 

d  =                                                                                            x 100  

  

       تعداد افراد یک گروه                                 

 

روش کار همانند محاسبه ضریب دشواری است. بدین ترتیب که ابتدا رتبه داوطلبان در هر درس مشخص شده و 27% نفراتی که بالاترین و پایین‌ترین نمره را در آن درس داشتند استخراج نموده و پاسخنامه آنها مورد بررسی قرار می‌گیرد. ضریب تمیز می­تواند عددی بین 100-  تا 100 باشد. اگر عدد به‌دست‌آمده منفی یا صفر باشد بدین معنی است که افراد 27% پایین نسبت به افراد سطح بالا عملکرد بهتری داشته‌اند و این با کل آزمون همگن نمی‌باشد لذا بهتر است آن سؤال حذف شود یا نمره آن به سایر سؤالات داده شود در مقابل اگر ضریب تمیز سؤال به 100 نزدیک باشد آن سؤال در تمایز دادن بین داوطلبان خوب از بد به خوبی عمل کرده است.