سبک یادگیری چیست؟
ساعت ٧:٤٢ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٩ دی ،۱۳٩٢  کلمات کلیدی: سبک یادگیری

با رشد روانشناسی شناختی، توجه به تفاوت‌های فردی افزایش یافت. به خصوص در روانشناسی تربیتی توجه به این شد که فراگیران از نظر توانایی‌های ذهنی، روش‌های آموختن، سبک و سرعت یادگیری با یکدیگر متفاوت هستند. توجه به سبک یادگیری فراگیر از جمله مباحثی بوده‌است که در خصوص آن نظریات و تحقیقات متعددی ابراز و انجام شده‌است.


اصطلاحی که نزدیک به سبک یادگیری می باشد، سبک شناختی[1] است.  سبک شناختی بر الگوی رفتار شناختی و ادراکی خاص یک فرد بهنگام مواجهه با اطلاعات، مسائل، محیط های فیزیکی و اجتماعی دلالت می کند. سبک شناختی یک فرد، علایق تربیتی آموزشی، سبک یادگیری و پیشرفت تحصیلی او را عمیقاً دربر می گیرد.[6] در این منظر سبک شناختی فراتر از سبک یادگیری محسوب شده است. در تعریفی دیگر سبک شناختی را عمدتاً به عنوان روشی که یادگیرنده به کمک آن اطلاعات را پردازش می کند، تعریف کرده اند. در این نگاه سبک یادگیری و سبک شناختی معادل یکدیگر بکاررفته است. این درحالیست که کسیدی[2] گفته است:"می توان سبک شناختی را به عنوان یکی از اجزای مهم سبک یادگیری به حساب آورد" منظری که سبک یادگیری را فراتر از سبک شناختی عنوان می کند. [7]

اما با توجه به گسترش نظریات روانشناسی شناختی و افزوده شدن مرحله ای برای پردازش اطلاعات در ذهن، بین آنچه که محرک نامیده می شود و آنچه که پاسخ به آن می باشد، تعریف سبک شناختی کلی تر به نظر می رسد. در تعریفی، سبک شناختی، فرایندی شمرده می شود که از طریق آن افراد اطلاعات را از محیط گرفته، تفسیر کرده و برای ابراز واکنش به محیط از آنها استفاده می کنند در واقع سبک شناختی برای فرد رابط ذهن او با دنیای خارج است و از طریق آنها به تفکر در دنیای خارج می پردازد.[6] این تفاوت فردی در روش های سازماندهی و پردازش اطلاعات و تجارب، به طور کلی، باعث شخصی شدن سبک های یادگیری می شود. لذا می توان گفت در رویکرد شناخت گرایانه، تفاوت های فردی در شناخت، ادراک و در امتداد آنها یادگیری، ظهور کرده و موضوع مطالعه و تفحص اندیشمندان این حوزه را رقم می زند.

در این زمینه مایر[3] تفاوت های عمده یادگیرندگان در یادگیری را به پنج دسته اصلی تقسیم کرده است که عبارت می باشند از: 1)تفاوت در توانایی عمومی یادگیری 2) تفاوت در دانش اختصاصی 3) تفاوت در انگیزش 4) تفاوت در ویژگی های جمعیت شناختی مانند: جنسیت، سن، موقعیت اجتماعی-اقتصادی، قومیت و مذهب و 5) تفاوت در سبک های یادگیری[8].

حال با توجه به روشن شدن اینکه یادگیری در افراد می تواند به سبک های متفاوت و مختلف باشد، ضروری است به تعاریفی که از سبک یادگیری شده است پرداخته شود. در ادامه به برخی از این تعاریف اشاره شده است.

می توان سبک یادگیری را به عنوان روشی که یادگیرنده در یادگیری خود آن را به روشهای دیگر ترجیح می دهد، تعریف کرد[7]. بعضی از روانشناسان پرورشی اصطلاح ترجیح یادگیری را بهتر از سبک یادگیری می دانند و برای آن این تعریف را ارایه می کنند: راههای مورد پسند فرد برای مطالعه و یادگیری، مانند استفاده از تصاویر به جای کتاب، کار کردن با دیگران به عوض تنها کار کردن، یادگیری موقعیت‌های ساختارمند در مقابل موقعیت‌های غیرساختارمند و غیره.

سبک یادگیری را می توان به عنوان مؤلفه‌ای نسبتاً پایدار از نحوه دریافت و تعامل دانش آموزان با محیط یادگیری توصیف کرد[2].

نظریه پردازان یادگیری در حوزهَ «موسسه ملی مدیران دبیرستان» سبک یادگیری را به عنوان ترکیبی از عوامل فیزیولوژیکی مؤثر و شناختی تعریف می کنند که نشان می دهد، چگونه یک فراگیر محیط یادگیری را درک می کند و با آن تعامل دارد و به آن پاسخ می دهد[9].

دمبو[4] سبک‌های یادگیری را به مثابه تفاوت های فردی می داند که یادگیری در موقعیت کلاس درس را تحت تأثیر قرار می دهد[2].

هوهن[5](1995) [10] سبک های یادگیری را مجموعه ای از باورها، ترجیحات و رفتارهایی می داند که افراد با استفاده از آنها به یادگیری در یک موقعیت معین می پردازند. 

 یا می توان گفت سبک های یادگیری، ویژگی های شخصی هستند که راههای تعامل با محیط یادگیری، همسالان و معلمان را روشن می سازد[11].

منظور از سبک یادگیری استعداد یا آمادگی فراگیر جهت اتخاذ یک استراتژی خاص یادگیری می باشد. همچنین به الگوی خاصی از فعالیت های یادگیرنده در پردازش اطلاعات بهنگام آماده شدن برای یک آزمون حافظه ای اشاره می کند[6].

کلب(1984)[12] نیز در تعریفی جامع سبک یادگیری را روش‌هایی می‌داند که در آن افراد مفاهیم، قوانین و اصولی را بوجود می‌آورند که آنان را در برخورد با موقعیت‌های جدید هدایت می‌کند.

نکته ای که باید یادآور شد این است که، به خلاف هوش و استعداد که توانایی هستند، سبک یادگیری توانایی نیست. از این رو، سبک یادگیری به اینکه یادگیرنده چگونه یاد می گیرد اشاره می کند نه به اینکه به چه خوبی از عهده یادگیری بر می آید[7].

همه نظریه پردازان با وجود نظریه ها و مدل های متفاوت در زمینه سبک های یادگیری، توافق دارند که افراد به شیوه هایی متفاوت اطلاعات و تجارب را ادراک، سازماندهی، تحلیل و پردازش می کنند. یعنی افراد یکسان به جهان نمی نگرند و هر فرد در مقایسه با دیگری ممکن است علایق و تمایلاتی متفاوت در سبک یادگیری داشته باشد[13].



[1]-cognitive style

[2]-Cassidy

Mayer-[3]

[4]-Dembo

[5]-Hohen