انواع هدفهای آموزشی از نظر کلیت
ساعت ٩:٥٧ ‎ب.ظ روز شنبه ٢٢ آبان ،۱۳٩٥  کلمات کلیدی: اهداف آموزشی

انواع هدفهای آموزشی از نظر کلیت

الف ـ هدفهای غایی: این هدفها بسیار کلی هستند؛ جهتهای متعالی تعلیم و تربیت را نشان می‌دهند و راه‌گشای تمامی فعالیتهای آموزش و پرورش می‌باشند. ‏
ب ـ هدفهای کلی: این هدفها بصورت نتایج نهایی فعالیتهای آموزش و پرورش بیان می‌شوند، جهت‌های کلی برنامه‌های تعلیم و تربیت را مشخص می‌کنند، به هنگام برنامه‌ریزی‌های آموزشی و پرورشی تعیین می‌شوند، معلمان مستقیماً تعیین کننده این هدفها نیستند ولی در تحقق آنها نقش اصلی را بر عهده دارند.
 
مثال: دانش‌آموزان در پایان دوره اول متوسطه باید:‏
‏1ـ به اصول دین معتقد باشند و به احکام آن با اشتیاق عمل کنند. ‏
‏2ـ در برخورد بامسایل منطقی بوده و قضاوت صحیح را انجام دهند. ‏
‏3ـ اصول بهداشت و تندرستی و راههای کاربرد آنها را در زندگی بدانند.‏
ج ـ هدفهای کلی درسی و هدفهای رفتاری: هدفهای کلی درسی نتایجی هستند که انتظار می‌رود پس از آموزش یک موضوع درسی عاید دانش آموزان گردد، ولی هدفهای رفتاری، اعمال، رفتارها، حرکات و آثاری هستند که باید از دانش آموزان بروز کند، تا معلوم شود که موضوع مورد نظر آموخته شده است یا نه؟ این هدفها را به این دلیل که قابل مشاهده کردن، شنیدن، لمس کردن و قابل سنجش می‌باشند «رفتاری» گویند. برای بیان هدفهای کلی درسی از فعل‌ها و عبارتهای غیر رفتاری استفاده می‌شود و هدفهای رفتاری با افعال و عبارتهایی که رفتاری است، بیان می‌گردند.
 
- فعل‏‌هایی از قبیل: تعریف کردن - نام بردن - بیان کردن - حساب کردن - شرح دادن - حل کردن - اثبات کردن - نوشتن - رسم کردن و مانند آنها رفتاری هستند ؛ و افعالی نظیر: دانستن - شناختن - فهمیدن - پی بردن - ارج نهادن - تعهد داشتن - تدوین کردن و نظایر آنها غیر رفتاری می‌باشند. ‏
1ـ معمولاً‏ هدفهای کلی هر درس با فعل‌های غیررفتاری بیان می‌شوند. این هدفها برای آن است که معلم در جهت رسیدن به آن، دانش آموزان را آموزش دهد ؛ ولی برای آنکه معلوم شود دانش آموزان به هدفهای کلی درسی که برای آنها در نظر گرفته شده است، رسیده‌اند یا خیر؟ بایستی هرهدف کلی درسی با چند هدف رفتاری توصیف گردد مثلاً دانش‌آموز در پایان درس جغرافی، قاره‌های جهان را می‌شناسد (هدف کلی درسی)، قاره‌های جهان را نام می‌برد. (هدف رفتاری)، محل قاره‌ها را روی نقشه نشان می‌دهد. (هدف رفتاری) و شکل هر قاره را رسم می‌کند. (هدف رفتاری) ‏

ارتباط هدفهای جزیی با هدف کلی ‏
‏1ـ متوالی: در این نوع ارتباط، هر هدف جزیی پایین‌تر نسبت به هدف جزیی بعدی پیش نیاز محسوب می‌شود ؛ یعنی بدون گذشتن از هدف جزیی اول، رسیدن به هدف جزیی دوم غیر منطقی و مشکل است؛ مثلاً در زمینه آموختن چهار عمل اصلی، تا هنگامی که دانش آموز خواندن و نوشتن اعداد را نداند، نمی‌تواند تمرین‌های جمع و تفریق اعداد را روی کاغذ انجام دهد ؛ بنابراین در اینجا جمع و تفریق اعداد، نیاز به دانستن شکل اعداد و خواندن و نوشتن آنها دارد. ‏
‏2ـ موازی: هدفهای جزیی هنگامی با یکدیگر ارتباط موازی دارند که الزاماً، آموختن و رسیدن به یک هدف برای دیگری پایه و پیش نیاز محسوب نشود ؛ و بتوان آنها را در کنار یکدیگر آموخت ؛ مثلاً اگر هدف کلی درس آموختن مشخصات اشکال هندسی مانند مثلث، مستطیل، مربع و لوزی باشد، می‌توان هر یک از آنها بدون اینکه دانستن یکی پیش‌نیاز دیگری محسوب شود، در کنار هم و بطور موازی آموخت. ‏
‏3ـ ترکیبی: ممکن است هدف کلی درس از دو نوع هدف جزیی؛ یعنی متوالی و موازی تشکیل شده باشد که در این صورت هدفهای جزیی را ترکیبی می‌نامند ؛ بعنوان مثال، اگر هدف کلی درسی «اقسام کلمه در زبان فارسی» باشد مانند اسم - صفت - فعل و غیره، که آموختن آنها بطور مجزا و موازی امکان پذیر است ؛ اما هر یک از اقسام فوق اجزاء خاص خود را دارد که رابطه و آموزش جنبه متوالی پیدا می‌کند، مثلاً انواع اسم عبارتند از: اسم عام - اسم خاص - اسم ذات و غیره. ‏

http://old.medu.ir